Bijzondere restauratie van de kruisbloemen aan de Domkerk

Written by Annelieke Hoogwegt
20 mrt 2018

De restauratie aan de prachtige Domkerk in Utrecht is in volle gang. Tijdens een restauratie stuiten onze vakmannen altijd op bijzonderheden of onverwachte situaties. Zo ook bij een tiental historische keramische kruisbloemen op de Domkerk.
 

De tijd ver vooruit

Bevlogen vakprofessionals Arjen Witjes en Syquin van den Berg vertellen over de restauratie. Op de gevels van de Domkerk zijn een aantal kruisbloemen gemaakt van terracotta. “Dat is opmerkelijk voor die tijd”, legt Arjen uit. ”Het gebruik van terracotta was voor die periode (1850) erg modern en vooruitstrevend. De restaurateurs zijn destijds innovatief te werk gegaan; je kunt dit vergelijken met de uitvinding van de 3Dprinter van nu.”

3D scan om mogelijke detaillering te behouden

De 1,5 meter hoge kruisbloemen worden nu gerestaureerd in verband met verwering en scheurvorming als gevolg van roestend ijzer. “We zijn erg zorgvuldig te werk gegaan met de restauratie van de kruisbloemen” , licht Syquin toe. “Een van de kruisbloemen is ingemeten en gedocumenteerd met behulp van een 3Dscan. Hierdoor blijft de oorspronkelijke detaillering en vorm behouden en is het in de toekomst mogelijk een identieke kopie te maken van de kruisbloemen.

Materiaalkeuze

Vervolgens is de scheurvorming in de kruisbloemen uitgebreid onderzocht. Door middel van een ijzerscanner is de oorzaak gevonden van de gescheurde onderdelen; roestende krammen, welke zorgen voor spanning in het materiaal met scheuren tot gevolg. Syquin; ”We hebben er daarom voor gekozen om bij deze restauratie het ijzer te vervangen voor koper, dan weten we zeker dat het niet opnieuw zal gaan roesten”.

Bescherming van het monument

Arjen vertelt over de andere beschermingsmaatregelen die zijn toegepast: “Het terracotta was door onder andere mosgroei ernstig aangetast, waardoor de bakhuid is verdwenen. Daarom hebben we preventief lood aangebracht op de horizontale onderdelen om inwateren te voorkomen.”

Ook de mortelreparatie is tot  in detail op kleur onderzocht en bekeken welke kleur voor welke beschadiging het beste geschikt is. Arjen legt uit: “We zijn zo dicht mogelijk bij de originele kleur gekomen, zodat de restauratie onzichtbaar blijft.”

Goede samenwerking

Alle tien de kruisbloemen worden in ere hersteld. 6 kruisbloemen zijn reeds klaar, 4 volgen in de komende fase van de restauratie. Arjen “We hebben mooie oplossingen gevonden voor de restauratie van de kruisbloemen, waarbij het behoud van authentieke materialen als uitgangspunt is genomen. Bovenal oplossingen die gevonden zijn in nauwe samenwerking met het RCE en van Hoogevest Architecten. “